Parafia

————————————————————————————————————-

Porządek Mszy świętych w parafii: niedziele i święta – 8.00; 9.30; 10.45 (w kaplicy); 12.00; 17.00 dni powszednie – 7.30; 17.00 (w okresie zimowym); 18.00 (w okresie letnim)
Odpusty parafialne: 19.III (św. Józefa), 8.V (św. Stanisława), 13.VI (św. Antoniego)

————————————————————————————————————-

Rys historyczny

Parafia Markuszów powstała prawdopodobnie między rokiem 1355 a 1424. Najstarsze akta “Konsystorza Lubelskiego” z roku 1424 podają już wtedy dane o parafii. Również Jan Długosz w “Liber beneficiorum” pisze o jej istnieniu. W czasach Długosza cała wieś jaki i proboszcz płacili dziesięcinę klasztorowi znajdującemu się do dnia dzisiejszego na Świętym Krzyżu.

Na początku XVII wieku obok proboszcza było w parafii dwóch wikariuszy. Istniała również szkoła kierowana przez rektora. W życiu religijnym pewną rolę odgrywały bractwa np. bractwo św. Anny. Funkcjonowała biblioteka licząca już w wieku XVII ponad 100 książek. W połowie XV wieku rozpoczęto budowę świątyni (w miejscu starego, drewnianego, chylącego się ku upadkowi kościoła pod wezwaniem św. Małgorzaty). Obecnie świątynia ta jest kościołem parafialnym pod wezwaniem św. Józefa Oblubieńca NMP. W roku 1608 rozpoczęto budowę kolejnego kościoła (szpitalnego) pod wezwaniem Świętego Ducha (wybudowno go w miejscu wcześniej istniejącej kapliczki pod wezwaniem św. Stanisława). Od 1982 rozpoczęto budowę kaplicy w Zastawiu pod wezwaniem św. Antoniego z Padwy.

Granice parafii zasadniczo do dzisiaj nie uległy zmianie. Jedynie zmieniła się jej przynależność dekanalna – należy do dekanatu garbowskiego (dawniej kazimierskiego, potem puławskiego). Parafia Markuszów należy do archidiecezji lubelskiej.

Kosciół parafialny pw. Świętego Jóżefa

20060925_124646 Obecny kościół parafialny został wybudowany w miejsce starego, drewnianego, chylącego się ku upadkowi kościoła pod wezwaniem św. Małgorzaty. Przez ponad pół wieku kościół ten pełnił funkcję zboru kalwińskiego. Wyznający kalwinizm Andrzej Firlej dokonał około 1557r. zaboru kościoła i udostępnił go swym współwyznawcom. Dopiero po śmierci Andrzeja, jego bratanek Jan Firlej z Dąbrownicy, podskarbi koronny wraz ze współmałżonką Gertrudą z Bnia Opalińską, córką marszałka koronnego, po nawróceniu na wiarę katolicką zwrócili kościół katolikom. Uroczystej konsekracji dokonano 5 czerwca 1611r.
Kościół parafialny z czasem popadał w ruinę. Widząc fatalny stan dotychczasowego kościoła wizytator biskupi zachęcał ówczesnego proboszcza do rozpoczęcia starań o budowę nowej, murowanej świątyni. Ze względu na koszty sprawa nie była łatwa. Jednak dzięki materialnemu wsparciu Jana i Andrzeja Firlejów bp krakowski Andrzej Trzebicki zezwolił na budowę nowego kościoła i wydał akt erekcyjny w 1669r.
Najpierw wybudowano zakrystię, następnie bramę wejściową na cmentarz kościelny, na którym składano materiały budowlane. Kamień węgielny pod budowę świątyni położył 12 czerwca 1676r. miejscowy proboszcz ks. Józef Nieradzki. W ciągu półtora roku wzniesiono część murów kościoła . Niestety śmierć ks. Nieradzkiego pod koniec 1678 na jakiś czas przerwała prace budowlane. Dzieło kontynuował kolejny proboszcz markuszowski ks. Stanisław Jastrzębski. Znaczną kwotę pieniędzy przeznaczył w testamencie wspomniany już ks. Nieradzki. Prace wykończeniowe przeprowadził w 1682 ks. Maciej Michał Tomicki. On też dzięki wsparciu rodu Firlejów wyposażył kościół – do dzisiejszego dnia istnieją monstrancja, taca, kielich.
Konsekracji kościoła dokonał 15 października 1690r. sufragan krakowski ks. biskup Stanisław Szembek, który nadał mu wezwanie św. Józefa Oblubieńca Najświętszej Maryi Panny, św. Macieja Apostoła i św. Michał Archanioła.
Pod koniec XVIIIw. przez ks. Józefa Zagórskiego została wybudowana plebania. Znajduje się ona po dzień dzisiejszy po południowej stronie kościoła parafialnego.

Jednym z kolejnych kolatorów kościoła był kasztelan kamieniecki i wojewoda lubelski, dziedzic markuszowski Kajetan Hryniewiecki. Następnie hrabia Rafał Tarnowski, a poźniej hrabia Władysław Tarnowski.
23 września 1811 pożar Markuszowa zniszczył wieże, dach, chór z organami oraz dzwonnicę. Zniszczenia wkrótce naprawiono ale już w roku 1840 podczas wizytacji stwierdzono ubytki tynków zewnętrznych oraz zniszczenie dachu. Ówczesny proboszcz ks. Dobrzyński wzmocnił sklepienia ankrami, a zakrystię pokrył słomianym dachem. Jego następca ks. Wincenty Nowakowski w 1855r. przesłał do Rządu Gubernialnego Lubelskiego sprawozdanie o bardzo złym stanie kościoła i potrzebie kapitalnego remontu. Jego starania przyniosły skutek w 1860r., kiedy to zatwierdzono projekt naprawy świątyni. Pierwszy, częściowy remont przeprowadzono w 1682, prace kontynuowano w latach 1666 – 1868. Gruntowny remont został przeprowadzony dopiero w roku 1884. Ks. Wiktor Jezierski w 1919 dobudował od strony południowej kościoła drugą, większą zakrystię. W 1972 wymieniono drewnianą konstrukcję dwóch wież, dach pokryto nową blachą oraz odnowiono elewację zewnętrzną.

Kościół stanowi budowlę jednonawową w stylu baroku lubelskiego. Przy prezbiterium są dwie zakrystie, na frontonie dwie wieże, ołtarze drewniane. Ołtarz główny – to konstrukcja barokowa z rokokową dekoracją. W ołtarzu tym są obrazy: Matki Boskiej Częstochowskiej (1920), Trójcy Świętej, Świętej Rodziny (wiek XVIII) i Miłosierdzia Bożego (1981). Dwa ołtarze boczne stoją przy tęczy: po prawej stronie – z obrazem Komunii św. Stanisława Kostki, a po lewej – z obrazem św. Franciszka z Asyżu. W nawie po prawej stronie stoi następny ołtarz z obrazem św. Antoniego, zaś po lewej sronie nawy znajduje się ołtarz z figurą Chrystusa Ukrzyżowanego. Ponadto w świątyni jest szereg zabytkowych obrazów i tablic nagrobkowych.

Kościół poszpitalny pw. Świętego Ducha

kosciolek11 W miejscu gdzie dzisiaj znajduje się kościół pod wezwaniem Świętego Ducha na przełomie XVI/XVII stała drewniana i mocno zniszczona kapliczka pod wezwaniem św. Stanisława. Akta wizytacji biskupiej z roku 1603 wspominają o jej fatalnym stanie. W związku z powyższym kapliczkę wyburzono. Fundatorką nowego kościoła została Gertruda z Bnia Opalińska, córka marszałka koronnego, małżonka Jana Firleja z Dąbrownicy podskarbiego koronnego. Akt erekcyjny został wystawiony 24 maja 1608r. w Krakowie przez biskupa krakowskiego ks. Piotra Tyleckiego. Budowa kościoła trwała w latach 1608 – 1609. Wzorcem architektonicznym dla kościoła była najprawdopodobnie fara w Kazimierzu Dolnym. Budowniczym świątyni markuszowskiej był Piotr Durie (pochodzący z miasta Glacie w okręgu weneckim). Konsekracji nowego kościoła dokonał 12 czerwca 1611 biskup kijowski ks. Krzysztof Kazimierski. Kościół Świętego Ducha był kościołem szpitalnym. Oznacza to, że znajdował się przy nim przytułek (szpital) dla 12 ubogich. Istniał fundusz zbierający datki i darowizny na utrzymanie przytułku i kościoła. Mimo ofiarności świątynia popadała w ruinę, o czym zaświadczają akta wizytacji biskupiej w latach 1644 – 1650. Kolejne wizytacje potwierdzają postępującą dewastację. Nie znaleziono środków na prace zabezpieczające, w związku z tym zawaliło się sklepienie kościoła. W następnych latach wykonywano tylko doraźne remonty.
Na początku wieku XIX zarówno kościół jaki dzwonnica domagały się już kapitalnego remontu. Niestety nie doszło do tego przedsięwzięcia, gdyż 23 września 1811 r. był pożar Markuszowa, kościół i przytułek spłonęły. Dopiero kilka lat po pożarze dzięki ofiarodawcom, zwłaszcza właściciela Markuszowa hrabiego Tarnowskiego, ks. Michał Głębicki zdołał odbudować kościół wraz ze szpitalem. Kolejny pożar Markuszowa w 1892r. zniszczył bezpowrotnie przytułek i w dużym stopniu kościół. Po zgromadzeniu funduszy podjęto kolejną próbę odbudowy świątyni, dzieło to ukończono w 1896r. We wrześniu 1939 w wyniku nalotów niemieckich bombowców uszkodzeniu uległ dach kościoła, który naprawiono w 1942.
Aktualnie wygląd kościoła w zasadniczym układzie bryły nie różni się od pierwowzoru.
W świątyni liturgia sprawowana jest tylko w okresie od 1 maja do 31 października – w niedziele, dlatego też w użyciu znajdują się prowizoryczne sprzęty związane z wyposażeniem ołtarza i zakrystii.